Dobieg maszyny to parametr techniczny określający czas lub drogę przebywaną przez elementy ruchome urządzenia od momentu wygenerowania sygnału zatrzymania przez układ sterowania do całkowitego ustania ruchu niebezpiecznego. W praktyce bezpieczeństwa maszynowego parametr ten służy do wyznaczenia minimalnej odległości bezpiecznej (S), w jakiej muszą znajdować się urządzenia ochronne.
Całkowity czas zatrzymania układu (T) składa się z dwóch mierzalnych faz:
- Czas reakcji układu ochronnego (t1): Okres od zadziałania urządzenia zabezpieczającego do momentu przełączenia elementów wykonawczych w stan zatrzymania.
- Czas zatrzymania maszyny (t2): Czas trwania hamowania mechanicznego po otrzymaniu sygnału z układu sterowania.
Kiedy pomiar jest potrzebny?
Weryfikacja parametrów dobiegu jest niezbędna w scenariuszach takich jak:
- Audyt wstępny maszyny: Przy oddawaniu maszyny do użytkowania po raz pierwszy w zakładzie.
- Audyt okresowy: Zalecany nie rzadziej niż raz w roku ze względu na naturalne zużycie elementów hamulcowych.
- Audyt specjalny: Po wypadkach, przemieszczeniu maszyny lub ingerencji w układy bezpieczeństwa.
- Modernizacje: Przy zmianie kurtyn świetlnych, falowników, parametrów rampy hamowania lub masy elementów ruchomych.
Urządzenia wymagające sprawdzenia
Wymóg pomiaru dotyczy maszyn wyposażonych w elektroczułe wyposażenie ochronne (ESPE), takie jak kurtyny i bariery świetlne, skanery laserowe, maty naciskowe oraz osłony ruchome z ryglowaniem. Sprawdzeniu podlegają także urządzenia sterowania oburęcznego.
Jak wygląda pomiar na obiekcie?
Badanie przeprowadza się przy użyciu dedykowanych mierników dobiegu przy ustawieniu maksymalnej prędkości roboczej i obciążenia. Zgodnie z normą PN-EN ISO 13855, wykonuje się serię dziesięciu pomiarów dla każdego cyklu pracy, aby wyznaczyć wartość średnią i uwzględnić odchylenie standardowe.
Dokumentacja końcowa
Po zakończeniu badań sporządzany jest protokół zawierający:
- Opis warunków testu.
- Obliczony czas zatrzymania T i odległość bezpieczną S.
- Potwierdzenie zgodności umiejscowienia urządzeń ochronnych.
Podstawa prawna:
– Dyrektywa Maszynowa 2006/42/WE.
– Rozporządzenie 2023/1230.
